على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1543

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

و تژه و زبانه‌هاى قفل . و كنگره . و هر چيز رخنه‌دار . دندانه دار ( dand ne - d r ) ا و ص . پ . مضرس و هر چيز كه داراى دندانه باشد . دندانى ( dand ni ) ص . پ . منسوب و متعلق بدندان . و دندانى كردن : شرم كردن . و شرمگين ساختن . دندانيدن ( dand nidan ) ف م . پ . خائيدن . دندش ( dandec ) پ . م . ح . دنديدن . و ا . سخن و كلام مرموز . و نمازى كه آهسته خوانده شود . و لنديدن از خشم . و زمزمه كردن از شعف . دندك ( dondok ) ا . ع . قچقارى كه از فربهى چون برفتار آيد گوشت وى بلرزد . دندم ( dendem ) ا . ع . گياه كهنهء سياه . دندن ( dandan ) ا . ع . گياه كهنهء سياه . دندن ( denden ) ا . ع . علف سياه خشك شده و يا درخت سياه خشك شده . و بيخ صليان . و سخن بآواز خفى كه مفهوم نشود . دندنة ( dandanat ) ا . ع . آواز مگس و زنبوران . و سخن بآواز خفى كه فهم نشود . و بيخ صليان . دندنة ( dandanat ) م . ع . دندن الذباب دندنة : بانگ كرد مگس . و دندن الرجل : در جائى آمد و شد كرد آن مرد . و نيز دندنة : سخن گفتن بآواز خفى كه فهم نشود . دندنه ( dandane ) ا . پ . سخن آهستهء زير لبى . و لنده . دنده ( dande ) ا . پ . هر يك از استخوانهاى پهلو . مر . ضلع . دنديدن ( dandidan ) ف ل . پ . لنديدن و از روى قهر و غضب در زير لب آهسته آهسته با خود حرف زدن . و جوشيدن از خشم . دنس ( danas ) ا . ع . ريمناكى و چركينى . دنس ( danas ) م . ع . دنس دنسا و دناسة . مر . دناسة . دنس ( danes ) ا و ص . ع . آلودهء بريم و چركين . و مرد زشت خود و آلوده آبرو . ج : ادناس و مدانيس . دنع ( dana ' ) ا . ع . آنچه شتركش از شتر كشته شده بيندازد . و خوارى . و فرومايگى و ناكسى . دنع ( dana ' ) م . ع . دنع الصبى دنعا ( از باب سمع ) : خواهان طعام و گرسنه گرديد كودك و آرزومند و اميدوار طعام گشت . و دنع فلان : فروتنى نمود فلان . و خوار شد . و ناكس و بخيل گرديد . دنع ( dane ' ) ص . ع . ناكس بىخير . و بىعقل . و بخيل و آزمند . و گرسنه . دنغ ( daneq ) ا . ع . مردم فرومايه و ناكس و رذل . ج : دنغة . دنغة ( danaqat ) ع . ج . دنغ . دنف ( danaf ) ص . ع . بيمار دائمى و يستوى فيه المذكر و المؤنث و التثنية و الجمع . يق : رجل دنف و امراة دنف و هما و هم و هن دنف . دنف ( danaf ) م . ع . دنف المريض دنفا ( از باب سمع ) : بيمار گران شد آن بيمار . و دنفت الشمس : نزديك شد آفتاب بفرو شدن و زرد گرديد . و دنف الامر : نزديك شد آن كار . دنف ( danaf ) ا . ع . بيمارى دائمى . دنف ( danef ) ص . ع . بيمار دائمى . يق : رجل دنف و هما دنفان و هم دنفون . دنفات ( danef t ) ع . ج . دنفة . دنفاس ( denf s ) ا . ع . مرد احمق فرومايه . دنفة ( danefat ) ص . ع . مؤنث دنف . يق : امراة دنفة و نسوة دنفات . دنفخ ( danfax ) ا . ع . ستبر و گنده و تناور . و از اعلام است . دنفس ( denfes ) ا . ع . زن گول . دنفشة ( danfacat ) م . ع . هر دو چشم را خوابانيده ديدن . و چشمك زدن . يق : دنفش الرجل اذا نظر و كسر عينيه . دنفصة ( denfesat ) ا . ع . دابهء كوچك . و زن لاغر . دنفون ( danefuna ) ع . ج . دنف . دنق ( danq ) ا . ع . سپستان . دنق ( donoq ) ع . ج . دنيق . و ج دنوق . دنقالة ( donq lat ) ا . ع . دنگاله . دنقة ( danqat ) و ( danaqat ) ا . ع . دانهء تلخ كه در گندم زارها رويد . دنقر ( danqar ) ا . ع . شوره . دنقرة ( danqarat ) م . ع . جستجو كردن كارهاى مشكل و يا كارهاى حقير و ركيك را . يق : فلان يدنقر الامور . و نيز دنقرة : دويدن و يا راه رفتن ستور اذا كان دميما . دنقرى ( danqeriyy ) و ( denqeriyy ) ص . ع . كوتاه زشت حقير . يق : فرس دنقرى و رجل دنقرى و فرس دنقرى و رجل دنقرى كذلك . دنقسة ( danqasat ) م . ع . تباهى فگندن ميان قوم . و پست نمودن سر از فروتنى و خوارى . و خوابيده چشم ديدن . دنقشة ( danqacat ) م . ع . هر دو چشم فروخوابانيده ديدن . و دنقش بينهم : تباهى انداخت ميان آنها . دنقه ( danqe ) ا . پ . تلخ دانه كه در ميان گندم زارها رويد . و دانه‌اى سياه . دنكاسه ( dank se ) ص . پ . مغموم و مهموم و دلتنگ . و بدبخت . و طفيلى و مفتخوار . دنكس ( dankas ) ا و ص . پ . ناكس و